چطور با مولتی متر مشکلات برق خودرو را پیدا کنیم؟ از تست باتری تا بررسی دینام

بخش زیادی از مشکلاتی که در سیستم برق خودرو معمولا ایجاد می شوند، در نگاه اول ممکن است که شبیه یکدیگر باشند. خودرو بد روشن می شود، استارت ضعیف شده و مثل سابق عمل نمی کند، چراغ ها افت نور دارند، باتری مرتب بی دلیل خالی می شود یا بعضی تجهیزات برقی خودرو به شکلی که باید کار نمی کنند. در چنین شرایطی معمولا بهترین کار تعویض باتری یا قطعات دیگر بدون اندازه گیری دقیق و پیدا کردن مشکل، بهترین راه حل نیست.
پس ابتدا خیلی مهم که بدونیم مشکل از کجاست و چرا این اتفاقات می افتد و بهترین راهکار چیست.

یکی از بهترین ابزارهایی که می توان برای پیدا کردن علت این مشکلات استفاده شود قطعا ابزاری نیست جز مولتی متر دیجیتال که معمولا در هر تعمیرگاه برق خودرو یک مولتی متر وجود دارد. شما با یک مولتی متر مناسب می توانید ولتاژ باتری، وضعیت اولیه سیستم شارژ، بعضی اتصالات، فیوزها و مسیرهای سیم کشی را بررسی کنید و مشکل سیستم برق خودرو خود را پیدا کنید.

البته مولتی متر قرار نیست به تنهایی خرابی خودرو را تشخیص دهد؛ بلکه اطلاعاتی در اختیار تعمیرکار قرار می دهد که با استفاده از آن می تواند مسیر عیب یابی را کوتاه تر کند.

اگر به دنبال انتخاب یک دستگاه مناسب برای این نوع کارها هستید، هنگام خرید مولتی متر باید به کاربرد، محدوده اندازه گیری، دقت و امکانات دستگاه توجه کنید تا بهترین انتخاب را در خرید ابزار کار خود داشته باشید.

یک مولتی متر در عیب یابی خودرو چه کاربردهایی دارد؟

همانطور که میدانید سیستم برق خودرو از بخش های مختلفی تشکیل شده ؛ باتری، دینام، استارت، فیوزها، رله ها، سیم کشی، سنسورها و تجهیزات الکتریکی مختلف همگی در عملکرد خودرو نقش دارند و خرابی هر کدام علایم خاص خودش را دارد.

وقتی یکی از این قسمت ها دچار مشکل می شود، اندازه گیری ولتاژ و پیوستگی مدار می تواند اطلاعات مهمی در اختیار شخص تعمیرکار قرار دهد که باید به آن ها توجه کند.

مهم ترین کاربردهایی که یک مولتی متر در خودرو دارد:

• اندازه گیری ولتاژ باتری
• بررسی اولیه سیستم شارژ
• بررسی ولتاژ خروجی دینام
• بررسی بعضی فیوزها
• بررسی پیوستگی سیم ها
• پیدا کردن برخی اتصالات معیوب
• بررسی افت ولتاژ در مدار
• بررسی بعضی مدارهای الکتریکی
• بررسی مصرف جریان در شرایط مشخص

برای مثال اگر خودرو در صبح ها به سختی روشن می شود و زمان زیادی از شما میگیرید، اولین سوال این نیست که «باتری را عوض کنیم یا نه؟» بلکه بهتر است ابتدا مشخص شود باتری چه ولتاژی دارد، سیستم شارژ باتری چگونه کار می کند آیا دینام سالم است؟ و آیا نشانه ای از مصرف غیرعادی برق وجود دارد یا خیر.

تست باتری خودرو با مولتی متر

قطعا یکی از ساده ترین کارهایی که می توان با مولتی متر انجام داد، اندازه گیری ولتاژ باتری خودرو است که هر کسی میتوانید انجام دهد.

برای این کار باید سلکتور مولتی متر را روی ولتاژ DC قرار دهید. پراب مشکی در ورودی COM و پراب قرمز در ورودی مناسب ولتاژ قرار می گیرد. سپس پراب ها به قطب های مثبت و منفی باتری متصل کنید.در اینترنت ویدیو های مختلفی از این تست وجود دارد که میتوانید قبل شروع تست مشاهده کنید.

بهتر است برای یک تست قابل مقایسه، خودرو مدتی خاموش باشد و سپس ولتاژ باتری اندازه گیری کنید.

در یک باتری 12 ولتی، ولتاژ در حالت عادی می تواند اطلاعات اولیه ای درباره میزان شارژ باتری بدهد؛ اما نمی توانید فقط با یک عدد درباره سلامت کامل باتری تصمیم بگیرید.

برای مثال ممکن است یک باتری در حالت بدون بار ولتاژ نسبتا مناسبی داشته باشد، اما هنگام استارت توان کافی برای راه اندازی موتور ارائه نکند چون توان باتری هنگام استفاده و زیر بار رفتن کمتر از حد نیاز است.

به همین دلیل اگر می خواهید روش کار را دقیق تر ببینید، تست باتری با مولتی متر را می توان به عنوان یک مرحله جداگانه بررسی کرد.

چرا ولتاژ باتری به تنهایی کافی نیست؟

ولتاژ یکی از اطلاعات مهم درباره باتری است، اما سلامت باتری فقط با ولتاژ مشخص نمی شود.

ظرفیت باتری، توانایی تامین جریان استارت، دما، وضعیت صفحات و شرایط شارژ هم می توانند روی عملکرد واقعی باتری تاثیر داشته باشند.

به همین دلیل ممکن است دو باتری ولتاژ تقریبا مشابهی داشته باشند اما عملکرد آنها هنگام استارت یکسان نباشد.

در این شرایط بهتر است با استفاده از تستر باتری خودرو اطلاعات تخصصی تری درباره وضعیت باتری بدست بیارید چراکه برعکس مولتی متر تستر های باتری معمولا ولتاژ و توان باتری را در زیر بار اندازه گیری میکنند.

بررسی سیستم شارژ خودرو با مولتی متر

اگر باتری خودرو مرتبا خالی می شود، همیشه خود باتری مقصر نیست و ممکن است مشکلات دیگری باعث این اتفاق شوند.

دینام و سیستم شارژ وظیفه دارند در زمان روشن بودن موتور انرژی مورد نیاز سیستم برق خودرو را تامین کرده و باتری را شارژ کنند.

یکی از بررسی های اولیه این است که ولتاژ باتری را در حالت خاموش اندازه گیری کرده و سپس پس از روشن شدن موتور، دوباره اندازه گیری کنید.

در بسیاری از خودروها با روشن شدن موتور، ولتاژ اندازه گیری شده در باتری نسبت به حالت خاموش افزایش پیدا می کند. با این حال مقدار دقیق ولتاژ به خودرو و سیستم مدیریت شارژ آن بستگی دارد و نباید یک عدد ثابت را برای تمام خودروها معیار قرار داد.

اگر ولتاژ سیستم شارژ غیرعادی باشد، باید مواردی مانند دینام، رگولاتور، کابل ها، اتصالات و شرایط باتری بیشتر بررسی شوند تا علت مشکل پیدا شود.

بنابراین یک مولتی متر در اینجا بیشتر برای غربال اولیه مشکل کاربرد دارد نه بیشتر و تشخیص نهایی ممکن است به تجهیزات و بررسی های بیشتری نیاز داشته باشد.

اندازه گیری ولتاژ در بخش های مختلف خودرو

گاهی باتری و دینام ظاهرا وضعیت مناسبی دارند و در بررسی اولیه سالم هستند، اما یک وسیله برقی در خودرو کار نمی کند.برای مثال ممکن است یک چراغ، موتور برقی، رله یا تجهیز دیگر فعال نشود پس مشکل چیست؟.در چنین شرایطی باید حتما مسیر های برق را مرحله به مرحله بررسی کنید.

اگر در یک نقطه ولتاژ وجود داشته باشد و در نقطه بعدی وجود نداشته باشد، محدوده ای که باید بررسی شود کوچک تر می شود ممکن است سیم قطعی داشته باشد و …

این همان جایی است که مولتی متر از یک وسیله ساده برای اندازه گیری باتری به یک ابزار عیب یابی برق خودرو تبدیل می شود.

برای یادگیری اصول اندازه گیری، اندازه گیری ولتاژ با مولتی متر می تواند مرجع مناسبی برای آشنایی با تفاوت ولتاژ AC و DC و نحوه استفاده صحیح از دستگاه باشد.

بررسی فیوز خودرو با مولتی متر

فیوزها برای محافظت از مدارهای الکتریکی خودرو استفاده می شوند و سوختن هر یک از آنها می تواند باعث از کار افتادن بخشی از تجهیزات شود.

در شرایط مناسب می توان فیوز را از مدار خارج کرده و با حالت تست پیوستگی مولتی متر فیوز را بررسی کرد.اگر مسیر داخلی فیوز قطع شده باشد، مولتی متر در حالت تست پیوستگی نباید اتصال را نشان دهد که معمولا اگر اتصال داشته باشد با صدا و روشن شدن چراغ روی مولتی متر نشان می دهد.

اما یک نکته مهم وجود دارد:

سوختن فیوز همیشه خود مشکل اصلی نیست.اگر یک فیوز به دلیل اتصال کوتاه یا جریان بیش از حد سوخته باشد، فقط تعویض آن ممکن است باعث تکرار مشکل شود. بنابراین در صورت سوختن مکرر فیوز، علت اصلی که باعث سوختن فیوز می شود را روی مدار باید بررسی شود.

بررسی سیم کشی خودرو با مولتی متر

سیم کشی معیوب یکی از مشکلاتی است که گاهی پیدا کردن آن بدون ابزار اندازه گیری دشوار می شود معمولا کسانی که مولتی متر ندارند با یک لامپ تست سیم کشی را انجام می دهند.

قطع شدن سیم، اتصال ضعیف، سولفاته شدن ترمینال یا افزایش مقاومت در یک اتصال می تواند باعث شود یک تجهیز به اندازه کافی برق دریافت نکند.

با مولتی متر می توان در شرایط مناسب پیوستگی سیم را بررسی کرد یا اختلاف ولتاژ بین نقاط مختلف مدار را اندازه گرفت.

البته تست پیوستگی و مقاومت باید روی مداری انجام شود که شرایط آن برای این نوع اندازه گیری مناسب باشد و نباید مقاومت یک مدار برق دار را به شکل اشتباه اندازه گیری کرد چون ممکن است دستگاه مولتی متر شما اسیب ببیند.

افت ولتاژ چیست و چرا در خودرو اهمیت دارد؟

گاهی ولتاژ باتری کاملا مناسب است اما یک مصرف کننده همچنان عملکرد درستی ندارد.در چنین شرایطی ممکن است مشکل در مسیر انتقال برق باشد.

برای مثال یک اتصال ضعیف یا کابل اسیب دیده می تواند باعث ایجاد افت ولتاژ شود. در این حالت اندازه گیری مستقیم باتری به تنهایی مشکل را نشان نمی دهد.

با اندازه گیری اختلاف ولتاژ در بخش های مختلف مدار می توان محدوده مشکل را پیدا کرد.این نوع اندازه گیری برای عیب یابی حرفه ای تر سیستم برق خودرو اهمیت بیشتری پیدا می کند.

آیا هر مولتی متری برای خودرو مناسب است؟

خیر.

برای اندازه گیری های پایه خودرو ممکن است یک مولتی متر ساده هم بیشتر نیاز های شما را برطرف کند، اما برای استفاده مداوم در تعمیرگاه یا عیب یابی تخصصی، بهتر است دستگاهی انتخاب شود که از نظر ایمنی، دقت و امکانات با نوع کار شما هماهنگ باشد برای مثال مولتی متر های خودرویی برند یونیتی برای این هدف ساخته شدند و بهترین عملکرد را در بین مولتی متر ها برای کسانی که با برق خودرو سر کار دارند ارائه می دهند .

در هر صورت هنگام انتخاب مولتی متر برای خودرو بهتر است به چند مورد توجه کنید که در ادامه میخوانید:

اندازه گیری ولتاژ DC

این قابلیت برای تست باتری و بسیاری از مدارهای خودرو ضروری است.

تست پیوستگی

وجود بوق تست اتصال می تواند بررسی سیم ها، فیوزها و مسیرهای مختلف را سریع تر کند.

اندازه گیری مقاومت

برای بررسی برخی قطعات و مدارهای بدون ولتاژ کاربرد دارد.

اندازه گیری جریان

اگر قرار است مصرف جریان خودرو یا بعضی مشکلات تخلیه باتری بررسی شود، قابلیت اندازه گیری جریان اهمیت بیشتری پیدا می کند.

البته اندازه گیری جریان با مولتی متر نیازمند دقت زیادی است؛ زیرا اتصال اشتباه می تواند باعث سوختن فیوز داخلی دستگاه یا ایجاد مشکل در مدار شود.

اتورنج

مولتی مترهای اتورنج محدوده مناسب اندازه گیری را به صورت خودکار انتخاب می کنند و برای کارهای روزمره می توانند استفاده از دستگاه را ساده تر کنند و عمومی تر هستند.

ایمنی

در انتخاب مولتی متر نباید فقط به قیمت توجه کرد.اگر دستگاه قرار است در محیط حرفه ای یا روی سیستم هایی با ولتاژ بالاتر استفاده شود، مشخصات ایمنی و رده CAT اهمیت زیادی دارند.

قیمت مولتی متر برای تست مشکلات خودرو چقدر مهم است؟

قیمت مولتی متر یکی از معیارهای خرید است، اما نباید اولین و تنها معیار شما در انتخاب باشد.

یک مدل ارزان ممکن است برای بررسی باتری و چند اندازه گیری ساده کاملا مناسب باشد، در حالی که یک تعمیرکار حرفه ای ممکن است به دستگاهی با دقت، ایمنی و امکانات بیشتر نیاز پیدا کنند.

بنابراین بهتر است ابتدا مشخص کنید:

• بیشتر چه چیزی را اندازه گیری می کنید؟
• خودروهای سواری معمولی یا سیستم های پیچیده تر؟
• آیا اندازه گیری جریان نیاز دارید؟
• آیا اتورنج برایتان مهم است؟
• آیا تست دیود و خازن لازم دارید؟
• آیا دستگاه قرار است به صورت روزانه در تعمیرگاه استفاده شود؟

بعد از پاسخ به این سوال ها، مقایسه قیمت مولتی متر معنی بیشتری پیدا می کند و در این هنگام است که شما میتوانید بهترین انتخاب را داشته باشید.

مولتی متر بهتر است یا تستر باتری خودرو؟

با قاطعیت می توان گفت این دو ابزار رقیب یکدیگر نیستند.مولتی متر یک ابزار اندازه گیری عمومی است و برای بررسی بخش های مختلف سیستم برق خودرو کاربرد دارد.در مقابل، تستر باتری خودرو تنها برای بررسی تخصصی تر وضعیت باتری طراحی شده است.

به همین دلیل برای یک تعمیرکار خودرو می توان این دو ابزار را مکمل یکدیگر در نظر گرفت:مولتی متر برای عیب یابی سیستم برق خودرو + تستر باتری برای بررسی تخصصی باتری .اگر تمرکز شما روی باتری خودرو است، تستر باتری خودرو می تواند در کنار مولتی متر ابزار مفیدی باشد.

برای انتخاب تجهیزات اندازه گیری چه نکاتی را باید در نظر بگیریم؟

نوع کاری که روی خودرو انجام می دهید تعیین می کند چه تجهیزاتی برای شما کاربرد بیشتری دارند.یک تعمیرکار که بیشتر با باتری و سیستم شارژ خودرو سروکار دارد، ممکن است به مولتی متر و تستر باتری نیاز داشته باشد. فردی که با مدارهای الکترونیکی و تجهیزات مختلف کار می کند، ممکن است به دستگاه های اندازه گیری دیگری نیز احتیاج پیدا کند پس نیاز متفاوت است.

به همین دلیل بهتر است قبل از خرید، مشخصات فنی و کاربرد واقعی هر دستگاه را بررسی کنید و صرفا بر اساس تعداد قابلیت ها یا قیمت تصمیم نگیرید.

برای آشنایی با مدل ها و دسته بندی های مختلف و خرید آن، می توانید تجهیزات اندازه گیری را نیز بررسی کنید و ابزار مورد نیاز خود را پیدا کنید.

چند اشتباه رایج هنگام استفاده از مولتی متر در خودرو

جابه جا بودن پراب در ورودی جریان

قبل از اندازه گیری ولتاژ، همیشه بررسی کنید پراب قرمز در ورودی مناسب قرار گرفته باشد و به علایم و آیکن های روی دستگاه دقت کنید.

اندازه گیری مقاومت مدار برق دار

مقاومت و پیوستگی را نباید بدون توجه به وضعیت مدار اندازه گیری کرد چون باعث اسیب دیدن دستگاه مولتی متر می شوند..

نتیجه گیری از یک عدد

یک عدد به تنهایی معمولا برای تشخیص قطعی خرابی کافی نیست و نیاز به بررسی بیشتری دارید.

تعویض مستقیم باتری

اگر باتری خالی شده است، قبل از تعویض بهتر است علت تخلیه مشخص شود. ممکن است مشکل از سیستم شارژ یا مصرف برق غیرعادی خودرو باشد و حتی بعد تعویض باتری دوباره با این مشکل روبرو شوید.

استفاده از مولتی متر نامناسب

برای کارهای حرفه ای خودرو، کیفیت، دقت و ایمنی دستگاه اهمیت بیشتری از صرفا پایین بودن قیمت دارد هرچند که با افزایش قیمت شدید این دستگاه خرید مولتی متر های با کیفیت سخت تر شده.

جمع بندی نهایی

قطعا مولتی متر یکی از ابزارهای کاربردی برای عیب یابی سیستم برق خودرو است که نیاز هر تعمیرکاری است. با استفاده صحیح از آن می توان وضعیت اولیه باتری، سیستم شارژ، بعضی فیوزها، سیم کشی و افت ولتاژ مدارها را بررسی کرد.

با این حال نباید انتظار داشت مولتی متر به تنهایی تمام مشکلات خودرو را مشخص کند و پارامتر های دیگری این وسط وجود دارد. در مواردی که سلامت و توان واقعی باتری اهمیت دارد، استفاده از تستر باتری خودرو می تواند اطلاعات کامل تری در اختیار تعمیرکار قرار دهد.

اگر قصد تهیه ابزار اندازه گیری برای تعمیرگاه یا عیب یابی خودرو را دارید، بهتر است ابتدا نوع استفاده خود را مشخص کنید و سپس بر اساس دقت، امکانات، ایمنی و قیمت تصمیم بگیرید. برای آشنایی با مدل های مختلف، می توانید مجموعه تجهیزات اندازه گیری دارمکو را نیز بررسی کنید.

در نهایت، یک مولتی متر مناسب زمانی ارزشمند است که بتواند به جای حدس زدن، اطلاعات قابل اندازه گیری و قابل اعتماد برای عیب یابی خودرو در اختیار شما قرار دهد. برای بررسی سایر ابزارهای تخصصی نیز می توانید به بخش تجهیزات اندازه گیری مراجعه کنید.